De Ridderzaal in Den Haag. Foto: Corné Bastiaansen / Rijksvastgoedbedrijf, via Wikimedia Commons, CC0.
ROERMOND – De Koninklijke Troon is geen Haags meubel dat toevallig in Limburg te zien is. Het is Roermonds vakwerk dat al meer dan 120 jaar het decor vormt van de Nederlandse democratie.
De troon waarop de Koning tijdens Prinsjesdag de Troonrede uitspreekt, werd in 1904 ontworpen door Pierre J.H. Cuypers. De uitvoering gebeurde in zijn ateliers in Roermond. Daarmee is de zetel niet alleen een nationaal symbool, maar ook een resultaat van Limburgs ontwerp, houtsnijwerk, meubelmakersvak en stoffering.
Van Roermond naar de Ridderzaal
Cuypers was in 1904 betrokken bij de vernieuwing van het interieur van de Ridderzaal. Hij ontwierp de troon niet als een los meubelstuk, maar als onderdeel van een totaalbeeld: de ruimte, het houtwerk, de kleuren, de decoraties en de ceremonie moesten één verhaal vormen.
De hoge zetel is grotendeels uitgevoerd in donker eikenhout, met vergulde accenten. De decoratieve rozetten op de troon sluiten aan bij motieven die ook elders in de Ridderzaal terugkomen. Zo verbond Cuypers de middeleeuwse sfeer van het gebouw aan een moderne staatsceremonie.
Eerste Troonrede in 1904
Troonredes werden niet altijd in de Ridderzaal gehouden. Van 1815 tot 1904 gebeurde dat in de vergaderzaal van de Tweede Kamer. In september 1904 sprak koningin Wilhelmina voor het eerst de Troonrede uit vanuit de nieuwe Cuypers-troon in de gerestaureerde Ridderzaal.
Voor de vorm liet Cuypers zich inspireren door een zetel van Filips de Goede, de Bourgondische hertog uit de vijftiende eeuw. Die historische verwijzing verklaart de plechtige, bijna middeleeuwse uitstraling van de troon.
Een troon die met de tijd meegaat
De troon bleef in gebruik onder Wilhelmina, Juliana, Beatrix en Willem-Alexander. Bij de troonswisseling in 2013 werd het monogram aangepast: in het snijwerk werden de W en A van Willem-Alexander verwerkt.
Ook de bekleding kreeg aandacht. De oorspronkelijke zijden velours was kwetsbaar voor licht. In 2005 werden de hoofdzetel en de neventroon opnieuw gestoffeerd, met het oorspronkelijke ontwerp als uitgangspunt. De troon is dus oud, maar geen stilgezet museumstuk.
Een werkend staatsobject
De troon is nog altijd onderdeel van de ceremonie rond Prinsjesdag. De Troonrede bevat de belangrijkste plannen van de regering voor het komende jaar. Door de renovatie van het Binnenhof wordt de ceremonie tijdelijk op andere locaties gehouden, maar de troon blijft daarbij in gebruik.
De zetel weegt volgens berichtgeving rond recente verplaatsingen ongeveer 300 kilo. Dat onderstreept dat het om meer gaat dan een antiek meubel: het is levend erfgoed, een staatsobject en tegelijk een bijzonder stuk Roermondse geschiedenis.
Van handen in Roermond naar woorden in Den Haag
Dat is de kern van het verhaal. In Den Haag staat de troon voor de opening van het parlementaire jaar. In Roermond begon hij met ontwerp, gereedschap, hout, stof en vakmensen. Juist die verbinding tussen lokaal ambacht en nationale democratie maakt de Koninklijke Troon zo bijzonder.
Bronnen: Cuypershuis Roermond, Rijksoverheid, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, NOS en Architectenweb/VROM. De kopfoto is vrij te gebruiken onder CC0.